Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg

Jean Rhys - After Leaving Mr. Mackenzie
Afgelopen jaar kwam Londen na de oorlog(en) vaak terug in boeken die ik las. Ook in deze roman uit 1931 al start het in Parijs waar de Britse Julia woont na een beëindigde relatie. Het wil niet opschieten met haar leven en ze besluit om terug te keren naar Londen waar haar catatonische moeder door haar jongere zus wordt verzorgd. Heel vrolijk is het niet. Julia had ooit een leven en energie maar beweegt richtingloos langs mensen/mannen die haar eigenlijk allemaal niet mogen. Veel dierensymboliek, mooi geschreven in een minimalistisch, lethargische stijl.

Nnedi Okorafor – Lagoon
Nieuw jaar, nieuw leesplan, omdat we nu eenmaal van endurance tests houden. Dit jaar alleen SF/fantasy, ruimgerekend, dus een vleugje magisch realisme of surrealisme is ook wel genoeg. Lagoon kwalificeert echter volle bak als SF/fantasy. Geïnspireerd door de haat die Okorafor voelde voor District9 laat ze als Afrofuturiste aliens landen in Lagos, voor een écht zwart verhaal. (Waarin ze op ietwat ergerlijke Amerikaanse wijze ook nog vele andere politiek correcte elementen braaf aftikt. Van crossdressing tot klimaatverandering.) Lagoon is voor mij typisch voor dít genre. Conceptueel heel interessant, in de uitvoering hyperambitieus, uiteindelijk falend op bijna alle fronten, maar wél reuze fascinerend.) Wanneer de Spin Anansi SF zou schrijven (en was ie niet altijd mythisch angehaucht?) dan kreeg je zoiets. Een echt geslaagd stadsportret (The Nigerian Transfer?) wordt het helaas nooit, al worden er toch genoeg internet scams gepleegd. De grote scam van allemaal, de alien invasie, blijkt echter reusachtig echt. Daar werkt het boek natuurlijk heerlijk over the top. Mysterieuze shapeshifters die de boel eens goed op komen schudden. Voorbij is de tijd van het brave christendom. Nu kan Alles. 'She swims out to sea, to see what she can see.'

Auke Hulst – Slaap Zacht Johnny Idaho
SF-elementen zijn de laatste jaren wat hipper in de Nederlandse literatuur. Slaap Zacht Johnny lijkt zich er bijna voor te schamen. De smaak van middlebrow doordesemt al het andere-genrere. Binnen een paar pagina's is de referentie naar Prousts madeleine al afgetikt, en ook daarna strooit Huls driftig met referenties naar dingen die – in tegenstelling tot SF? – daadwerkelijk cool zijn. Met name van de wat moeilijkere ('piepjeknor') jazz krijgt hij maar geen genoeg. Hulsts toekomstroman bevat letterlijk elke pagina wel een opzichtige namedrop naar Facebook, Apple, of iets anders van ons nu. Hulst doet zichzelf (en zijn lezers) te kort, want het boek zelf is verder juist verrassend (en spannend) leeg. Er zijn 3 hoofdpersonages, van wie alleen Johnny werkelijk iets meemaakt. De andere 2 (een Japanse wetenschapper en een Nederlandse zakenman) mooden door een toekomstwereld na de Crisis, waarin de rijken alsnog nog rijker zijn. Als Hulst zich dáárop had geconcentreerd zat hier een interessante zedenschets in. Nu blijft het een citatenspiegelpaleis. Met de roman Moby Dick als grote voorbeeld. Eens zien of ik die ook nog kan lezen binnen de kaders van dit leesjaar. Surrealistisch waanzinnig genoeg, toch?

Stanisław Lem - Solaris
Magistrale sciencefiction. Heel anders dan de film vanzelfsprekend, met een andere insteek. Want dit is echt grotendeels wetenschapsfictie. De wetenschap over de wellicht intelligente oceaanplaneet waar het boek grotendeels uit bestaat is een fascinerend relaas over de grenzen van kennis, de relativiteit van wetenschap en ook de limieten van de mensheid zelf op kosmische schaal. Echt totaal uniek. En er dan nog gewoon een tragisch liefdesverhaal doorheen weven.

Een boek als een intelligent design!

Voor mij geen Prisma SF maar Bruna.

Stephen Gilbert – Willard
In de kringloop kan ik zelden de bruna science fictions laten staan, zonder dat ik eraan toe kom ze te lezen. Tot nu. Hoop ik. De eerste stemt zeer hoopvol. Van de 3 SF boeken die ik dit jaar tot op heden las, is dit de beste. Mijn SF smaak zal wel gruwelijk ouderwets zijn! (Niemand was verbaasd.) Tegelijkertijd zit er ook nog steeds iets heel moderns in dit boek. Niet wat betreft de ratten en de rattenangst (want daar kan de Partij voor de Dieren natuurlijk niet mee leven) maar wel met het hoofdpersonage. Een absolute incel, onder de plak bij zijn moeder, maagd, vrouwenhater, succesvolle mensenhater, mensenhater. De lone wolf, de stille jongen, de Tristan van der V. Het is een geweldig portret, dat uiteraard dramatisch slecht voor de niet zo beste knaap uitpakt. Het hád allemaal best in een kort verhaal in Roald Dahl-stijl gekund, maar over een schamele 190 pagina's gaan we niet zeuren. Het 'object trouvé'-aspect geeft het nog een aardige touch. (De oorspronkelijke uitgave heet Ratman's Notebooks.) Inderdaad, geen hoofdstukken, gewoon aantekeningen van een ongelukkige jongeman die zijn eigen kuil graaft. Bestaan ook nog een paar verfilmingen van. Maar waar de tijd te vinden!?

De ontdekking van de literatuur - the Paris Review interviews
Rare titel voor een boek met 20 vertaalde interviews met Amerikaanse schrijvers. Geeft al met al wel een mooi beeld van Amerikaanse literatuur in de 20e eeuw. Toch is het raar om te lezen dat sommige schrijvers geen praters zijn en hier als redacteur tekortschieten, wat resulteert in repetitieve, saaie Q&As zonder kop of staart. Want al die schrijvers wilden natuurlijk wel zelf het eindresultaat redigeren. Positieve uitzonderingen zijn (o.a.) DeLillo, Hemingway en vooral Updike, die (als enige) stilstaat bij wat literatuur nou eigenlijk is en bijzonder maakt. Burroughs filosofeert hardop over "computers die uit zichzelf tekeningen voor je maken" (en cut-ups), had 'ie goed gezien allemaal.

Clifford D. Simak – Bestemming Nirwana
Hoewel technisch gezien correcter, is de Nederlandse titel wat 'gewoontjes' voor wat Simak hier – denk ik – beoogde. De Engelse titel is namelijk Destiny Doll. En juist in dat poppetje verschuilt zich de hallucinante, absurde, transcendentie, zoals de gigantische plant in een minuscuul zaadje zit verstopt. Ja, Bestemming Nirwana is ráre dus normale SF/fantasy van het loepzuivere soort. Zeker het eerste kwart bijna steriel saai in haar puurheid. Een stel mopperende ruimtereizigers (piloot, jageres, monnik, en spierbundel) belanden op een mysterieuze spiegelende planeet (Solaris!). De rest van het boek blijven ze aan de wandel, op zoek naar Iets. Wat het boek van de Waan-zin redt, is het trippelende veelpotige en meerlagige wezen 'Toet' dat ze ontmoeten. Een karaktertje waar zowel George Lucas als Miyazaki zich niet voor zouden schamen. Vertaalster Annemarie Kindt (later Annemarie van Annewijck, over wie nog eens door iemand een masterscriptie moet worden geschreven) leeft zich uit in het archaïsche taaltje van het wezen. Het uiteindelijke afscheid van deze kleine held is zowaar emotioneel. Toet vertrekt alvast naar een hogere levensfase (zijn derde), terwijl de anderen hun Lotsbestemming blijven zoeken. Tot die tijd begeleiden hobbelpaarden - ja dat lees je goed hobbelpaarden! - hen. Laat PETA het maar niet horen...

Laat PETA het maar niet horen...

Gna, gna, inhaker hoor.
Ben wel benieuwd of de lijst al van te voren vaststaat? En zo ja, hoe je de keuzes hebt gemaakt?

de lijst is de eigen boekenkast, ik ben benieuwd of er genoeg SF/fantasy in valt te vinden om het einde van 2024 te halen (zeker in het huidige leestempo). Maar het zou zomaar kunnen. Onderin zwerven nog zoveel pockets van Dick, Sheckley en the likes.

Eric Rohmer - Interviews
Pour les vrais amoureux du cinéma. Een uitputtende interviewbundel met Rohmer. Goede introductie, alle films met informatie erbij en dan gewoon interviews uit alle periodes. Rohmer scheen verlegen te zijn maar praat met veel plezier over van alles behalve zijn persoonlijke leven ("Het is beter dat mensen me niet herkennen dan kan ik gewoon in de tram observeren.") Aardige man met veel goede ideeën, literaire bagage maar ook weer niet pretentieus. Er valt voor de Rohmeriaan veel te leren over zijn films, hoeveel ruimte hij zijn acteurs geeft (bijvoorbeeld voor het gebruik van eigen gebaren en vocabulaire) en vooral zijn haast punkachtige manier van filmen vanaf de jaren '80. Le Rayon vert maar ook, 4 Aventures de Reinette et Mirabelle maar ook L'Arbre, le maire et la médiathèque worden met een minimale crew van drie opgenomen.

worden met een minimale crew van drie opgenomen.

wow!

Mark Groenen – Edine
Ik ontmoette Groenen tijdens een workshop 'exploratief schrijven' in Tilburg. In de wereld van SF/fantasy heb je veel 'plotters', eindeloze schema's opstellend, die ze na het voorwerk precies kunnen invullen met helden en schurken. Dat mist soms het rauwe, denk ik Een vleugje waanzin. Al zul je, zei Groenen, uiteindelijk altijd wel ergens in een tussenvorm van de twee uitkomen. Goed, zijn eigen Edine is een prima pageturner, uiteindelijk het criterium voor boeken in dit wereldje van betaalde uitgaves (Godijn in dit geval). Het hoofdpersonage is geobsedeerd door zijn middelbare school-'vriendin' Edine. Nu zit hij op een cruiseship. Met haar. Of toch niet? De hints dat onze man een psychopaat is, worden zo opzichtig gedropt, dat hij haar wel niet vermoord zal hebben. De tweede gok is een Sixth Sense, Shutter Island-vibe, en hoe heette die film met Edwart Norton ook alweer? Voorspelbaar, dat zeker, maar wel leuk voorspelbaar, en ergens in het midden beginnen allerlei waarheden door elkaar te lopen. Als een realiteit die gaat lekken, met als meest particuliere symbool een potje tafeltennis. In het dagelijks leven werkt Groenen als leraar op een middelbare school, dus die scenes daar zijn ook 'bij de tijd'. Misschien moet hij daar maar eens een heel boek situeren. En dan woordjes als 'echter' snel achterwege laten.

Hiromi Kawakami - Furudogu Nakano Shoten/The Nakano Thrift Shop
Tweedehands winkel! In Tokio! Had wel eens een kort verhaal van Kawakami gelezen wat naar meer smaakte. En deze roman beviel me wel. Ik kon zo de film voor me zien, die vreemd genoeg nog niet is gemaakt. Chille vibe op zijn Japans, er gebeuren dingen maar heel dramatisch wordt het nooit in de winkel van de licht excentrieke meneer Nakano waar de jonge Hitomi werkt met de in zichzelf gekeerde Takeo. Hij mag met Nakano spullen ophalen die mensen kwijt willen wanneer ze verhuizen, etc. Mooie, eigen stijl die het niet zo nauw neemt met de afbakening van dialogen.

Vonnegut – De Grote Pianola
In het Bredase ken ik 2 Grote Vonnegut-fans. De ene vindt De Grote Pianola (Player Piano) Vonneguts meest geniale werk, de andere vindt 'm waardeloos. Ik zal maar niet flauw doen en in het midden gaan zitten. Ik heb nog wel een andere oplossing. Op alinea-niveau is De Grote Pianola zonder twijfel geslaagd, vol met wijsheid over de vervreemding van de mensheid in het industriële tijdperk. Er is (te?) gemakkelijk een marxistische analyse te pennen van deze distopie waarin machines de wereld hebben overgenomen, de werkers wegteren en de werktuigbouwkundigen zich vervelen. Een potje schaak met een Mechanical Turk loopt op een storing uit, en vormt het vege voorteken. De zoon van een Grote Pief belandt – halfbewust – in een revolutie. Tussendoor krijgen we een allegorisch toneelstuk, en richting einde begint Vonnegut zelfs Pereciaanse opsommingen. Hij wil teveel, en het plot blijft erg lang een nogal hermetische en wat saaie aangelegenheid. Daarmee is de roman áls roman mislukt. Misschien kan ChatGPT nog eens een bewerking opdissen die aan de "leesbaarheidsquotiënt" voldoet van de algoritmische “leesmachine' uit het boek zelf, want dergelijke rake alinea's zijn er nochtans genoeg!

Pierre Boulle – De Apenplaneet
'Ik zie een traan over haar snuitje rollen, terwijl we elkaar stevig omhelzen. O, wat doet de afschrikwekkende buitenkant ertoe!' Natuurlijk had ik ooit in een ver ver verleden in een sterrenleven ver hier vandaan de film wel eens gezien, maar van het boek had ik niet eens de schrijver kunnen noemen. Boulle heeft nochtans nóg een klassieker op celluloid op zijn naam staan, The Bridge on the River Kwai. Geen idee of die film wél meer op het boek lijkt, of dat de man vooral concepten verkocht, mij schoot in elk geval geen herinnering aan een filmscene te binnen, tijdens het lezen. De Apenplaat is een vrolijke, ironische omkering. Wat als de mensen apen zijn en de apen mensen? Hoe in hemelsnaam om te gaan met die copernicaanse revolte? Voor beide partijen leidt het tot tragikomische taferelen en ongemakkelijke seksscènes (gewaagd!). Je kunt er dus 180 pagina's vermaak uit peuren, zoals Boulle doet. Maar het had denk ik ook een kort verhaal van nog geen 10 pagina's kunnen staan. Amusant is het wel, zeker wanneer De Apenplaneet zich met dierproeven begint te vermaken, ik bedoel... Mensproeven. Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet gij dat ook een ander niet.

Sybren Polet - De geboorte van een geest
Magnifiek. Een van de beste Nederlandse romans ooit, maar ik hoor er nooit iemand over. Polet gaat in 1974 lekker eksperimenteel (en ja, zo zou het in het boek gespeld worden.) Amsterdam is het hoofdpersonage en daar gaat hij vol op los. Zijn terugkerende figuur Lokien komt weer terug maar is maar een van de stemmen in het boek waar allerlei figuren en dieren aan het woord komen. Het beeld van Amsterdam, met gebruik van statistieken, kaarten en oorspronklycke bronnen is van een stad waar regelmatig de vlam in de pan schiet, burghers de boel kort en klein slaan en de autoriteiten na wat gedogen bizar gewelddadig terugslaan. Het boek is geschreven tijdens de onrust rond de Nieuwmarkt en opkomst van de Bijlmermeer, waar het opnieuw zou uitbarsten maar nu is er een ambtelijk apparaat wat het vuile werk opknapt (en passant een fraai interviewportret van Maup Caransa, de rijkste man van de stad destijds.) Intrigerend dat toen al het idee leefde dat de inwoners eigenlijk als een last werden gezien en de stad uit de stad moesten gedeporteerd richting nieuwbouwflats. Dat allemaal en een van de mooiste seksscènes ooit. Oh en veel aandacht aan de slavernij, pffff, zeer ongemakkelijk leeswerk.

Oh en vergeten: ook nog wat SF-elementen door middel van een toekomstig bezoek aan Amsterdam.

Oh yeah! Die moet ik hebben, onthouden, lezen en misschien zelfs nog dieses Jahre.

Tonke Dragt – Torenhoog en Mijlen Breed
'Dat is wat ik wilde, nieuwe wereld ontdekken.' Toen ik vorig jaar eindelijk 'de Brief voor de Koning' las, was ik lichtjes teleurgesteld. Het legendarische boek was niet zo goed als de legenden voorspelden – of ik was er gewoon te oud voor, inmiddels. Gelukkig, zo blijkt nu, Tonke kan het wél! 'Torenhoog en Mijlen Breed' is zo goed als ik 'de Brief' verwachtte. Misschien is het gewoon het verschil tussen middeleeuwsige fantasy en toekomstfantasie. Een crew van astronauten leeft op Venus (onmogelijk, merkt Dragt fijntjes op in de inleiding), waar de meest fantasierijke van hen op een goede dag het mysterieuze bos in durft. Het Grote Boze Woud inderdaad, waar wezens blijken te wonen die gedachten kunnen lezen. Arme Edu wordt er bijna gek van, en zo hoort dat in SF. Denkbeeldige muren komen vanzelf op je af, als je je verschuilt in een Koepel als basis van starre Mensengedachte. Spoiler alert. Een hele tijd blijft in het ongewisse of de man het niet allemaal zélf in zijn hoofd haalt, en wanneer dat toch niet zo blijkt te zijn, blijft het feit staan: wil hij het allemaal wel weten? 'Nu ontdek ik nieuwe werelden, in mezelf, in anderen...'

Zo, zo, die Tonke. Misschien heb ik dat vroeger wel gelezen, ben het meeste helaas vergeten.

Oh yeah! Die moet ik hebben, onthouden, lezen en misschien zelfs nog dieses Jahre.

Houd de Kringloop in de gaten. Mijne was 1,50.

Dit is mijn getuigenis over hoe ik uiteindelijk lid werd van de nieuwe wereldorde, Illuminati, nadat ik nu al meer dan 2 jaar probeerde lid te worden, maar oplichters meerdere keren geld van mij afpakten. Ik ben al zo lang op zoek om me bij de Illuminati aan te sluiten, maar oplichters blijven mijn geld afpakken tot begin dit jaar, toen ik Lord Felix Morgan online ontmoette. Ik nam contact met hem op en ik legde hem alles uit en hij adviseerde de gebruikte registratie en ik betaalde voor de groot lid om mij op weg te helpen en ik werd ingewijd in de Wereldorde en ik ontvang de som van $ 1.000.000 dollar nadat mijn initiatie was voltooid. Ik ben erg blij! En beloof het goede werk van Lord Felix Morgan te verspreiden. Als je geïnteresseerd bent om vandaag nog lid te worden van de nieuwe wereldorde Illuminati, neem dan vandaag nog contact op met Lord Felix Morgan. Hij is je beste kans om lid te worden van de Illuminati waar je altijd naar verlangt. Neem contact op met Lord Felix Morgan E-mail: Illuminatiofficial✧✧✧@gm✧✧✧.c✧✧ of WhatsApp +2348055459757

dank je Maria. en Houd de Kringloop in de gaten. Mijne was 1,50. will do. Die hieronder kwam er geloof ik ook vandaan, of was het een boekenmarkt.

Robert Sheckley – Dierbaar Doolhof
'Tsjonge. Sterk spul die acid van jou, man!' Heb me doodgelachen. En ben daarna weer uit de dood opgestaan om deze recensie te tikken. Zie hier de humor van dit heerlijke en tegelijkertijd doodvermoeiende boekje. 180 kleine pagina's, maar je moet ze toch per tiental maximaal innemen, anders wordt het absurdisme gewoon te absurd. Een kantoorslaaf beland op een dag dankzij een Prijs (levend, pratend en transformerend, bijvoorbeeld tot oud Romeins muntje) in de Parallele Universalia van het Oneindige. Op zijn trip ontmoet hij een kreupele Godheid, waarmee hij ontologische discussies heeft, ter bewijzing van... Ja, van wat eigenlijk. Nog een tandje theologischer is wanneer hij leert hoe een Oude Grijze Man op een zeker Ogenblik door een handelsreiziger een matige planeet is verkocht, waar ie nog wat restantjes van andere planeten had gedumpt (plus een apensoort). De episode met de overijverige Pratende Stad (waar verder niemand is behalve onze eigen arme held) blijft de lezer ook bij. En dus kunnen we met recht besluiten naar deze gedrogeerde dosis SF: 'De Acid van de Ervaring wordt gedestilleerd uit de Taaie Wiet van de Praktijk!'

Hmmm, die pratende stad komt me bekend voor. Moet Dimensions of Miracles zijn.

Klinkt zeer Pynchon-esque, die Sheckley.

Julio Cortazar - Reis om de dag in 80 werelden
Literaire autobiografie. Speels en toch ernstig. Een boek waarin niks hoeft en alles mag. Een paar korte verhalen. Een ontmoeting met Het Kwaad in een stadsbus in Parijs. Een nachtelijke gang door een reeks uitgestorven ambassades (Cortazar moest 's nachts doorwerken aan vertalingen voor de Verenigde Naties), subjectivistische concertrecensies van Monk en Armstrong. Tastbare armoede in India. Een in memoriam aan de vroeg overleden jazztrompetist Clifford Brown. Marchel Duchamp. Een lyrische ode aan de grote Cubaanse roman van Lezama Lima, "Paradiso". De Franse zwerfkat die Cortazar inwisselt voor een geestelijke.

Hmmm, die pratende stad komt me bekend voor. Moet Dimensions of Miracles zijn.

Correcto. Beetje Pynchon, maar vooral heel Hitchiker's Galaxy (Adams beweerde later dat hij het boek niet kende toen hij de Guide schreef, maar dat de gelijkenissen inderdaad 'uncanny' waren).

De Franse zwerfkat die Cortazar inwisselt voor een geestelijke.

dit mag er ook wezen. :-)

Joel Gion - In the Jingle Jangle Jungle
De memoires van de tamboerijn guy van The Brian Jonestown Massacre resulteren in een heerlijk leesbaar boek. Kan ook haast niet anders met zo'n band. Gion kiest er voor om niet de hele geschiedenis tot 2024 te vertellen maar beperkt zich tot de "eerste periode", de jaren '90. Hoe rol je van raver met een jaren '60 fetisj, parttime in de platenzaak werkend en een beetje speed dealen (o.a. aan Jesus & Mary Chain, Primal Scream) naar olijke tegenhanger van alleskunner Anton Newcombie in de ambitieuze chaosmagneet BJM? Viel me vooral op hoe arm je bent als muzikant totdat er eindelijk een major label toehapt. Voor de liefhebbers komen The Dandy Warhols ook langs en Anton blijkt lange tijd eigenlijk een lieve gast die van studio naar studio reist en weer een LP in elkaar draait. Zo vanaf de Viper Room Massacre observeert Gion steeds meer irritant gedrag. Natuurlijk zijn er drugs in het spel (in een prachtige scène snuift Gion voor het eerst heroïne met Harmony Korine in een New Yorkse club voor VIP's) al weet hij het goed te doseren en subtiel te brengen hoe de banddynamiek verandert. Net wanneer alles definitief in de soep lijkt te zijn gelopen, blijken de vriendelijke documentairemakers met Dig! de blits te maken op het Sundance Festival. Interessant hoe die film bij toeval tot stand is gekomen en wezenlijk onderdeel is van die periode. Tegenwoordig doen beide frontmannen wat blasé over de film, maar Gion zelf vindt het geweldig (ook omdat hij als enige bewust lijkt te zijn geweest dat hij werd gefilmd en een personage moest spelen.) Zo eindigt alles met een vrolijke noot, Anton is definitief van de heroïne en in een mooie scène volgt live de verzoening. En sindsdien maakt de band, totaal onafhankelijk en vrij, eigenlijk hun beste muziek.

De memoires van de tamboerijn guy van The Brian Jonestown Massacre

lol. Mooi! En die Harmony toch, vandaar zo weinig films zeker.

Ad Visser – Sobriëtas
'Besef dan toch dat uw waarheden niet meer zijn dan tragische luchtspiegelingen.' Megalomaan en lekker mislukt project van Neerlands lolligste popvisionair. Een gesamtkunstwerk, uiteraard. Met bijpassende elpee en video-installatie van de Superclean Dreammachine. Ik vraag me af of Ad het boek heeft geschreven tijdens een alcoholontwenningskuur. Dat moet iemand die op de man promoveert nog maar eens gaan uitzoeken. De roman schiet in elk geval alle kanten op als een tremor. De opening is nog pure lolligheid, met Adriaan de schrijver (duh) die in een bruin café een roman probeert af te maken. (Helaas wacht hem geen deadline van Meulenhoff om het nog meer meta te maken!) Een paar buitenaardse bezoekers later zit hij op een mysterieuze planeet, en begint de roman al rap manco's te vertonen. Een wereldbouwer is Ad Visser absoluut niet, hij is een losse flodder-ideeënman. Fantasie heeft hij genoeg, en met de muzikale en sensuele passages weet hij ook wel raad, al zijn het er wat weinig. Uiteindelijk houdt de overhand dat er geen enkel personage werkelijk goed vorm krijgt, zelfs Amoktodes niet, het wezen dat in eclectische, epileptische en psychedelische beelden praat. Dat moet in die video-installatie toch wél gelukt zijn. Dan maar gniffelen om grapjes als: ''Welja, een UCX-S cassette, ze schijnen hier verstand van geluid te hebben!'

Ja Sobriëtas, dat was destijds wel iets, ook met de opkomst van het synthdom. Kan me er alleen die eindzin van herinneren, iets van "nou ja, dan moet ik er maar een boek en een plaat van maken." Vond ik zelfs op jonge leeftijd te duf. En iets vagelijks van seks.

gehalte seks dramatisch laag, tijd voor een deel 2 Adje! Dat meta-einde inderdaad te flauw voor woorden.

Asimov – Het Einde van de Eeuwigheid
'Zouden deze mannen soms hun Thuis/Toen missen? Hoe vonden zij hun kinderloze en van vrouwen verstoken bestaan?' Het is natuurlijk erg flauw om Ad Visser met Isaac Asimov te gaan vergelijken, zo kort naar elkaar. Toch kunnen ze samen het verschil illustreren tussen het hebben van Fantasie en het hebben van een Idee (= gedachte + fantasie). Asimovs Het Einde van de Eeuwigheid is – zonder twijfel – 'een' definitieve tijdreisroman. De lezer hinkstapspringt door een mijnenveld, een temporaal veld vol ideeën om uit te mijnen, iets dat een film als Looper bijvoorbeeld kundig deed. De 'eenvoudige' Technicus Andrew Harlan werkt aan het in stand houden van de eeuwigheid, totdat hij een Vrouw tegenkomt. Uiteraard heeft hij daar in al zijn Technische Wijsheid nog nooit echt mee van doen gehad. (Iedere SF-roman is ook een incel-roman.) De implicaties zijn veelomvattend, dat begreep u al. Veel technisch en filosofisch gediscussieer haalt de vaart er soms wat uit, maar de twists – onder meer van de markante 'computer' Twissel – blijven ons vrolijk op het verkeerde been zetten.

En ja, er bestaat een Sovjet-filmadaptatie van: https://www.imdb.com/title/tt0298960/

Met muziek van Eduard Artemyev! Op de kijklijst.

hopelijk nog te vinden zonder het zoveelste verscheiden van de Piratenbaai.

Samuel Beckett - The Unnamable
De derde roman in de trilogie. Begint geweldig met een persoon die is opgesloten en zijn omgeving begint te beschrijven: heeft hij wel een lichaam? Waar is hij? Zijn dat de figuren uit de vorige romans die even langslopen? Fascinerend en leesbaar in korte alinea's en dan na 13 pagina's is het bijna 100 pagina's een blok tekst, vaak met zinnen van meer dan een pagina (alhoewel meer een ritmisch herhalen van gedachten dan complexe constructies.) De hoofdpersoon blijft maar denken over zijn positie, zijn bestaan, de omgeving, andere mogelijke levens en degenen die hem hier hebben geplaatst en wat hun motieven kunnen zijn. Natuurlijk is alles in beweging, alles onzeker. Geen lang boek maar lastig praktisch te lezen, ik merkte na verloop van tijd het beste in de bus en trein. En zoals vaker met dit soort avant-nutters komt de vaart er tegen het einde goed in te zitten. Niet dat er zoiets als een oplossing is, maar toen begon ik echt te verzinken, in deze bizarre nachtmerrie die nergens op lijkt. Geniale waanzin al hoop ik nooit meer zoiets te lezen.

ik merkte na verloop van tijd het beste in de bus en trein

geweldig!

en Geniale waanzin al hoop ik nooit meer zoiets te lezen.

gheheh

Borderwijk – Blokken/Knorrende Beesten/Bint
'Vorstkoud. Rulrood. Staalhard.' Dat is de bewust gezochte én gevonden stijl van Borderwijk. Een groots stilist. Uitbeelding? Neen, uitbening. In mijn SF/fantasy-jaar las ik deze drie novellen natuurlijk vooral om Blokken. Toch hebben ze eigenlijk allemaal wel iets buitenaards. Iets nooit vertoonds. Nooit meer, ook, misschien. In Blokken beschrijft Borderwijk de ultieme Sovjet-staat, de Staat die 'in laatste instantie militair is'. Geen personages en toch raakt het verhaal een snaar. Dat is knap, en werkt waarschijnlijk alleen omdat wij allen iets totalitairs én iets slaafs in ons hebben. Iedereen wíllen leiden en tegelijk door één grote macht geleid willen worden. Knorrende Beesten brengt voorzichtig het plezier terug, het escapisme van snelle dingen, dingen willen, voor jezelf. Maar beiden novellen zijn uiteindelijk – voor mijn gevoel – voorbereiding op Borderwijks grote meesterwerk Bint. Een van de beste boeken uit de Nederlandse literatuur. Vrijwel elke zin is citeerbaar. De arme leraar De Bree raakt in de ban van de Grote Voorganger. Interessant toch wel dat twee van Neerlands beste romans over schooljongens gaan. Borderwijk eert Kees de Jongen in het cruciale personage Van Beek. Het plezier van het scheppen en de pijn van het móeten zijn bijna hetzelfde. 'Als de Bree in zijn hart keek was hij fantastisch en romantisch.'

-r (doe ik altijd fout)

Muriel Jaeger – The Question Mark uit
Niets leuker voor literatuurvorsers dan een onterecht vergeten schrijver én werk ontdekken. Met aardig wat bombarie wordt Jaeger's The Question Mark uit 1926 als zodanig gepresenteerd. Wat men dacht te hebben gevonden, blijkt echter voor deze lezer een vraagteken. (Tja, die moest, he). De warrige roman wekt een kreupele indruk, saai en halfbakken van ingeving naar ingeving wankelend. Het uitgangspunt lijkt me ook al niet zo sterk, een jonge gefrustreerde Londenaar (incel-alert!) wordt wakker twee eeuwen later. (Pakweg 2250). Uiteraard hoopte ik vervolgens dat het allemaal een psychotische trip van 'm was. In het begin speelt ene Dr. Wayland namelijk een prominente rol. En ja, er komt een verklaring voor diens aanwezigheid, de religieuze ondertoon had de voor de hand liggende 'oplossing' aangekondigd. De tweede helft van het boek probeert íets te zeggen over de menselijke neiging tot het zoeken van Mesiassen, zelfs als de Wereld inmiddels perfect is. Het idee van een distopische utopie is heus zo gek nog niet, en voor de tijd vast origineel, maar de intermenselijke relaties krijgen nauwelijks vorm en de voorspellingen voelen wel erg gedateerd voor een zogenaamde klassieker. Euthanasie is overal! Wat een ramp is het, om pijnloos te sterven.

Philip K. Dick – Ubik
'De meeste dingen in het leven kunnen uiteindelijk wel verklaard worden.' Geweldig, maar ook geweldig ingewikkeld boek. Een Matrix voor manisch depressieven? Zo'n boek waarbij je als lezer constant nét achter het begrijpen aanrent, in dit geval samen met de personages. In een toekomst (die verleden is) zoekt Joe Chip naar de oplossing van zijn vermoorde baas Runciter, die mogelijk toch niet dood is, of wellicht halflevend, net als de cruciale vrouw ván de baas. De personages dwalen (onder meer) door Des Moines, Iowa, 1939, dat ook eerder half, dan heel bestaat. Iets werkelijk zinnigs kan ik er niet over zeggen, behalve dat het doorsijpelen van de oplossing, na zo'n 200 pagina's, bijna net zo galant gaat als het wegsijpelen uit het leven van de personages. Ik zie de verfilming al voor me, handen die half wegrotten, wonden die beginnen te kloppen, het doorzichtig worden van jezelf, totdat je 'uit de tijd valt'. De film is er geloof ik nog steeds niet gekomen, maar... Schokkend genoeg. Wel een computerspelletje! “The developers thought long and hard about how to translate Dick's work into a video game.”. Dat lijkt me ook ja. De recensies waren negatief. Althans in deze tijdlijn waar we nu zitten.

Gabrielle Zavin - Tomorrow and tomorrow and tomorrow
Mijn oudste dochter is een Booktok o.g. en durft mij tegenwoordig boeken cadeau te geven. Leuk, want zo lees ik weer eens buiten mijn eigen blikveld. Maar ze zag goed in dat mij dit wel zou bevallen: een boek over vriendschap en liefde in de gamewereld van de jaren negentig (dus met personages die zijn opgegroeid met King's Quest en Donkey Kong). Goede uitgewerkte personages, leest heerlijk weg met het juiste gevoel voor pathos. Dat er weer een "active shooter" in voorkomt leek me eerst wat gemakkelijk, later dacht ik, misschien is dit gewoon de Amerikaanse realiteit

Fernando Pessoa - Kroniek van een leven dat voorbijgaat
Pessoa, de grote Portugese dromer, wandelaar, zuiplap...en zeiksnor. Dat allemaal komt uitgebreid naar voren in deze verzameling dagboekaantekeningen en andersoortige vluchtige teksten. Altijd amusant wanneer hij druk in de weer is met een van zijn alter ego's (toch het sympathiekst en modernst aan hem). Chronologisch, dus je ziet de jeugdige overmoed, ambitie, worsteling met de realiteit en melancholie wanneer het einde nadert. Zoals een dichter in die tijd betaamt veel gedweep met aristocratie, de vervlogen Portugese avonturen, de kunstenaar weet het allemaal het best en haast voorspelbaar goedkeuring van het fascisme (daarna natuurlijk teleurgesteld zijn dat de dictator een kruidenier blijkt te zijn.) Een amusante worsteling met zichzelf (dit is pas overdenken) maar ook vermoeiend en opvallend regelmatig overdadig kitscherige metaforen.

beetje overschat, misschien zelfs die Fernando. Is het leven absoluut eenkennig en in zichzelf opgesloten mooier dan het werk?

Simon Vestdijk – Bericht Uit Het Hiernamaals
Een boek gered door het nawoord. Het fictieve nawoord, welteverstaan. Dat zal niet vaak voorkomen. In dit 'objet trouvé' voert Vestdijk een man op die de mensheid een lezing heeft doorgestraald vanuit, inderdaad, het hiernamaals. Dr. Hildevoort leeft daar samen met een groep halflevenden. Alle zin is uit hun bestaan weggevallen. De Ontdekking van de Hemel is zo leuk nog niet. (Geen seks, geen kunst, 'alleen literatuur heeft nog enige nut', merkt hij ergens op.) Ze kunnen nog telepathisch communiceren, maar de rest van de zintuigen zijn in rook opgegaan. De bioloog denkt na over de interne inconsistenties van zijn situatie (waarom zijn we met zo relatief weinig?) en die verhaalonmogelijkheden worden dus door Vestdijk in het nawoord nog eens vrolijk – en merkwaardig genoeg vermakelijker overgedaan. Ráár werkje dus, dit staaltje science fiction van die malle Vestdijk. Was hij soms zelf een Von Danickiaanse kosmonaut? Hoe kon hij anders zóveel boeken naar ons doorstralen, in zó'n ontzagwekkend tempo?

Simon Reynolds - Futuromania
De "opvolger" van Retromania. Zoals gebruikelijk heerlijk leesbaar en zelfs voor de connaisseur leerzaam. Maar niet zonder problemen.

ah een blog!

Kafka – Het Proces
'Je zoekt teveel vreemde hulp', zei de geestelijke misprijzend. 'En vooral bij vrouwen.' Beste roman van Kafka. Voor die mening negeer ik het meanderende middengedeelte, waarin de spanning (even) uit het boek sijpelt. Was Kafka wellicht beter in korte verhalen? Het Proces begint in elk geval - als een soort kortverhaal - geweldig komisch (ja, op de meest tragische wijze mogelijk) en de roman heeft zelfs iets sensueels. Dit is Kafka's vrouwenboek. Een verslag waarin Jozef K. (Jezus Christus met een K?) tijdens zijn onvermijdelijke kruisgang hulp zoekt bij Juffrouw Buerstner en de geile Leni. Eng wordt het natuurlijk óók. De metafoor van de Wachter is hegeliaans. Sterker nog, ik zou willen dat Hegel nog leefde, zodat hij een interpretatie kon geven. Zijn vertrekpunt – bluf ik – zou een van de slotzinnen kunnen zijn. 'De logica is weliswaar onwrikbaar, maar tegen een mens, die wil leven, kan zijn niet op.' Oftewel: juist door je eigen eindigheid te kennen - te doorleven! - wordt je tot mens gemaakt, en overstijg je alles. Nou ja, zoiets, dan toch...

Was Kafka wellicht beter in korte verhalen?

Alles, toch? Men zegt het zelfs van het proces, alhoewel me dat einde wel vrij, eh, definitief leek.

Volgend jaar maar eens een projectje maken van die kortverhalen.

In de strafkolonie!

Liu Cixin - The Three-Body Problem (三体)
De ster van de Chinese sciencefiction heeft inmiddels Netflix bereikt, hoogste tijd om hem dan eindelijk eens te gaan lezen. De faam blijkt grotendeels terecht. Begint verrassend tijdens de Culturele Revolutie en houdt zich niet in. Die periode vormt een hoofdpersoon op cruciale wijze. Je wordt even met een virtuele wereld op het verkeerde been gezet maar daarna leest het als een thriller terwijl het verhaal steeds vreemder wordt. Geen spoilers verder. Het plotgedrevene maakt alles wat netjes maar ondertussen kan Cixin lekker met vergevorderde natuurwetenschap strooien. Echt ouderwetse sciencefiction voor de 21ste eeuw die ook nog wel wat heeft te vertellen over de mensheid als geheel. Is natuurlijk een trilogie geworden, dit keer ook wel terecht want het is een mooie voorzet in een verhaal dat duidelijk niet af is. Heb ook wel zin om de rest te lezen.

Mij nog niet gelukt. Eens met de spanning van de Culturele Revolutie en hoe dat dieprood doorbloedt in het vervolg.

Frederik van Eeden – De Kleine Johannes
'Het was alsof hij het geluid van verre stemmen hoorde, alsof de aarde zich onder hem verwijderde, toen hield zijn denken op.' De ultieme Nederlandse bildungsroman, van pastorale kindertijd tot het Ware Begin, ons volwassen leven van droefheid dat natuurlijk bij de zee opdoemt. Een echte fantasy-roman dus, en ook, een sprookje, zoals de ondertitel luidt. Deze hertaling schrapt het altoos onleesbaardere 19e-eeuwse Nederlands van Van Eeden. Begrijpelijk, al is de uitgave dun genoeg om ook het origineel toe te voegen, me dunkt. Niet gekniesoord, na de ontmoeting met het Windekind vindt de kleine Johannes langzaam de waarheid. We kunnen als een stel mieren religie zoeken zoveel we willen, uiteindelijk moeten we het lijden van onze existentie toch zelf onder ogen zien. Prachtig intens is het overlijden van de Vader – ja veel freudiaanser krijg het niet – waar Dokter Cijfer en Pluizer al klaar staan om hem open te snijden. De Kleine Johannes 'dissocieert' zich eerst, maar komt dan alsnog in actie en houdt ze manmoedig tegen, een beetje mysterie houdt ons overeind, hebben we zelfs nodig in de Onttovering van de wereld.

Hugo Raes – De Verwoesting van Hyperion
Geweldige seventies-waanzin. Hoeveel politieke, filosofische en geslachtelijke ideeën kun je in één roman kwijt, zonder aan warrigheid ten onder te gaan? Lang, heel veel. Op een post-aarde leven de Hyperianen in technisch meesterschap samen met de 'Rensen' (ratten die graag mensen willen worden). De mensen hebben al hun meer primitieve (lees: levenslustige) eigenschappen verloren. Zelfs hun piemeltjes zijn verschrompeld. Ze kunnen elkaar alleen nog strelen. Da's niks voor Rens-meisjes die zich omhoog willen neuken. Ze trekken dus om meerdere reden aan die dingetjes. U gelooft het misschien niet, maar dit is de beste fase van het boek. Heel SF, natuurlijk, wat verliezen we met onze eigen 'robotisering'. Het tweede deel van het boek neemt – tijdelijk – een ecologische afslag. De planten spreken! Ik raakte de warrige draad volkomen kwijt. Daarna maakt Raes er zich wat gemakkelijk vanaf. Van verre komen de Ratsies, en zij verwoesten Alles in volledig communistische parabel-stijl. Hebben ze de macht echter eenmaal, dan willen ze toch nog onthaard worden, tot in hun intiemste delen. Het is me wat!

De omslag verdient het getoond te worden.

https://media.s-bol.com/3oEJ00rB6KO/740x1200.jpg

Sjonge! 😯

Kate Briggs - This Little Art
Mooi boek over vertalen. Briggs vertaalde zelf de college-aantekeningen van Roland Barthes die werden gebundeld als La préparation du roman en zijn invloed is onmiskenbaar aanwezig in de presentatie als korte observaties, vaak niet langer dan een pagina. Een mooi weefsel over de verhouding tussen het origineel en de vertaling, de auteur en de vertaler, literatuur en schrijven in het algemeen die me aan het denken zette en inderdaad heel bewust maakte van de vertaling als praktijk. Ik kreeg er zelf bijkans zin in, ook al is Briggs heel realistisch over de praktische kant van het vertalen (meestal weinig erkenning, vrijwel altijd kritiek, onderbetaald, monnikenwerk.) Weer een fraai wit boek van Fitzcarraldo Editions (zie een mooi portret laatst in The New Yorker.)

Ik heb me voorgenomen om dit jaar het lijstje 'Currently Reading' op Goodreads drastisch in te korten. Dat lukt wonderwel. Dus ook Moby Dick weer geprobeerd. Voor de gelegenheid heb ik er zelfs een nieuw exemplaar voor gekocht. De pocket waarin ik zeker twee keer was gestrand was zo'n cheapo met dikke uitgelopen letters en die net iets te klein zijn voor mijn oude ogen. Bij Donner wist ik voor een prikkie een mooie hardcover met aangename bladspiegel en een comfortabel lettertype te scoren. Alleen het leeslint ontbrak, maar daar hebben we het theekartonnetje voor (wit aan beide zijden, zodat er volop ruimte is voor aantekeningen). Geheel tegen mijn aard in las ik vaak één hoofdstuk per dag. Dat bleek de ideale manier. Spanning zit er toch niet in. Wel gruwelijk saaie hoofdstukken waarvan die over de kleur wit me nog deed twijfelen aan mijn missie. Tien bladzijden lang dooremmeren over de witheid der dingen. Ik miste in het boek een gesprekspartner van Ishmael die hem af en toe 'Hou toch je muil!' toebijt.
Maar er valt ook heel veel te genieten. Melville had humor. Ik vind dat engels met vervoegingen die aan het nederlands doen denken altijd fascinerend. Het gedeelte 'populair wetenschappelijke beschrijving van walvissen / de walvisvaart'. Dat je zo'n boek schrijft zonder effe te kunnen googelen. Er vielen me her en der wel wat fouten op, maar dat was beperkt. Geinig dat ik nu alles weet van de walvisvaart tot ongeveer tweehonderd jaar geleden. Als hedendaagse lezer vallen ook de racistische opmerkingen op. En het casual afslachten van dieren. Melville meldt in één van de honderdvijfendertig hoofdstukken ook nog dat wat de buffalo is overkomen zeker niet zal gelden voor de walvis. Andere tijden. Voordat de ontploffende harpoen werd uitgevonden.

Ik merk dat ik de neiging krijg een breedsprakig boekverslag te schrijven. Zal wel door dat boek komen. Er valt ook nog veel meer over te zeggen en dat zegt eigenlijk genoeg. Ik denk dat ik er misschien later nog een keer een hoofdstuk uit terug zal lezen. (De hoofdstukken hebben gelukkig niet alleen nummers, maar ook titels.) Dus toch een aanrader. De minder fijn leesbare pocket ligt klaar voor de belangstellende. Ik kijk ondertussen uit naar de ultieme vertaling van Don Quichot.

legendarisch breedsprakig inderdaad. Ik durf nog steeds niet (al is het 'natuurlijk' wel interessant).

Dit jaar esseffen we maar gewoon verder:

Alfred Bester – Tijger! Tijger!
'Volslagen getikt.' 'Maar fascinerend.' Een van de keiharde originals, die Alfred Bester, een grootheid die de SF in al zijn waanzin uitvond. Tijger! Tijger! (ook wel 'The Stars My Destination') is een trip die ze best eens met Bruce Willis in een soort Fifth Element-achtige hoofdrol hadden kunnen verfilmen. (Het is nog nooit gelukt, en dat snap ik ook wel.) De roman schiet – als een wilde kat – alle kanten op. Letterlijk, want in de toekomst is het 'jaunten' alomtegenwoordig. Je kunt in een mum van tijd overal naar toe, vanaf jauntplaatsen. Chaos gegarandeerd. En Foyle het wilde, primitieve wezen waarnaar de titel verwijst kan dat jaunten als de beste. Het meest grenzeloos. Op het moment dat hij kwaad wordt, licht zijn ooit verwijderde gezichtstatoeage op. (Interessant genoeg zijn tattoos in de toekomst weer helemaal uit...) In de laatste fase gebeurt er iets heel bijzonders. Het boek smelt! Dankzij Van Ostaijeniaanse typografie. Ik werd er bijna emotioneel van, maar een en ander wordt vlug gedempt door nog een toetje van politiek en meditatie. 'Hij heeft de straf al in zichzelf gevonden.'