Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg

oh ja, op de laatste pagina van het boek staat een raadseltje. Voor evt. oplossingen houd ik me aanbevolen.

He dat boek heb ik laatst gekocht zonder te weten dat de schrijver dood is of hip.

@monique. Leuk, ik ben benieuwd naar je evt. reactie op het boek. Elsevier is helemaal lovend over 2666 deze week.

De schrijver van 'Netherland' (een mooiere titel dan 'laagland' als je het mij vraagt) was ook overal te zien deze week, ben toch wel benieuwd naar dat boek. Nu lees ik verzamelde verhalen van Julio Cortazar, dat ik iedereen die teleurgesteld is in Ian McEwan kan aanraden. Ze beschrijven dezelfde soort situaties als McEwan doet, maar vanuit een veel interessanter vertelperspectief/invalshoek.

>Van Putten is de beste muziekschrijver van Nederland. Het is alleen wel een snob en een chagrijnige cultuurpessimist en over zijn andere hobby, auto's, schrijft hij lang niet zo goed als over Ricardo Chailly.

@Martijn ter Haar: afgelopen weken heb ik een biografie over Van Puttens grote held verslonden (Ton Braas - Door het geweld van zijn verlangen, een biografie van Matthijs Vermeulen). Die Vermeulen (1888-1967) is een hoogst merkwaardige anomalie in de Nederlandse cultuurgeschiedenis. Te Frans voor de germanofiele Nederlandse muziekcultuur; te symfonisch voor de hedendaagse muziek, te modern voor de puur symfonische traditie. Autodidact uit Helmond, toch jarenlang de meest gezaghebbende muziekcriticus van Nederland, maar tegelijkertijd de meest miskende componist. Deels omdat hij de toenmalige autoriteit (Willem Mengelberg) eerder als recensent te polemisch had behandeld; deels omdat zijn harmonische taal te uniek en vooruitstrevend was om in het toenmalig Nederland te worden herkend (Nadia Boulanger was in Parijs wel meteen onder de indruk van zijn composities, net als even later de piepjonge Reinbert de Leeuw).
Het hele leven van Vermeulen is 1 lang uitgesponnen en harstochtelijke prelude op een biopic (die overigens door Kees Hin ook daadwerkelijk werd gerealiseerd en zeer de moeite waard is. Spielberg had hier ook wel raad mee geweten). Twee wereldoorlogen en de meest intense persoonlijke drama's trokken een verwoestend spoor door dit leven, maar ook de aan waanzin grenzende oprechtheid van Vermeulen als schrijver werkte niet bepaald in het voordeel van de goede man. Als je zijn recensies leest dan snap je waar Bas van Putten de mosterd vandaan haalt (overigens niet in het geheim).
Echt a must read, ik kan het iedereen met interesse voor de Nederlandse muziekcultuur in de eerste helft van de twintigste eeuw aanraden. Of eigenlijk; iedereen met een interesse voor de biografie. Vooral in combinatie met een goed glas wijn en Vermeulens tweede symfonie truly unputdownable.
"Vermeulen slaapt met de apocalyps onder zijn hoofdkussen" las ik als typering door een tijdgenoot ergens in dit boek. Dat vat een en ander wel aardig samen..

Afkomstig uit Helmond... dat is interessant.

Het staat niet letterlijk in het boek van Braas, maar ik vermoed dat de eerlijkheid van zijn kritieken zeker ook te maken had met zijn afkomst. Hij kwam niet voort uit de randstedelijke high culture, dus hij kon zichzelf een genadeloze eerlijkheid aanmeten (en verwierf daar overigens direct veel respect mee onder mondernisten in Amsterdamse lezerskringen). Ik heb laatst nog gezocht naar sporen van Vermeulen in Helmond, maar dat houdt niet echt over. Met zo'n waanzinnig leven! (nog maar een voorbeeld, omdat ik zo enthousiast ben: toen de eerste wereldoorlog uitbrak ging hij per fiets van Maastricht naar Luik om daar journalistieke reportages te schrijven (als teerbeminde muziekziel, ongelofelijk!). De industriele vernietiging van mensenlevens van die oorlog heeft hem blijvend getekend... Weer wat later, in de tweede wereldoorlog, toen hij in een zelfgekozen exile nabij Parijs leefde (in totale armoede), kon hij de Duitse executiepeletons in de bossen dagelijks horen terwijl hij probeerde te componeren.

Vergeet ik nog bijna de beroemdste anekdote: toen Vermeulen als criticus zichzelf in het Concertgebouw maar weer eens zat te vervelen tijdens een uitvoering van Cornelis Doppers Zuiderzeesymphonie riep hij in de pauze tussen slotakkoord en applaus: Leve Sousa! (naar de Amerikaanse componist van marsen en ander light repertoire; Vermeulen bedoelde dit ironisch positief, in de zin dat Sousa interessanters te melden had dan de nationalistische Dopper). In het gekrakeel meende men Leve Troelstra! te hebben verstaan - de socialistenleider had evendaarvoor de revolutie verkondigd. Vermeulen werd met veel bombarie uit de zaal verwijderd en de toegang ontzegd. Echt een cause celebre in de Nederlandse muziekgeschiedenis.

Werkelijk, Amadeus zou een gelijkwaardige biopic verdienen met dit componistenbestaan!

Klinkt goed. Ik heb het gelijk op het boekenlijstje gezet. Ook denk ik dat je met je verklaring over zijn genadeloze eerlijkheid aardig in de richting komt. Althans dat zou ik leuk vinden. :-)

Ach ja, de volgende,

Ken MacLeod - The Star Fraction. Een vriend bleef jarenlang hameren: "je moet MacLeod lezen, MacLeod, MacLeod." Okay, okay.
Maar braaf begonnen met zijn debuut uit 1995. Fijne UK draai aan cyberspace, lekker viezig met een wereld op de rand van revolutie, beetje dat Children of Men sfeertje maar dan met een beter verhaal. Wat het leuk maakt, vond ik, is dat MacLeod op typisch Schots/Engelse manier helemaal thuis is in alle versies van het marxisme/socialisme en dat mooi verwerkt in die vaak hyperkapitalistische toekomstscenario's. Leest lekker weg, zitten wat genrecliche's in (je grote gespierde man met groot pistool (eigenlijk meer computer dan wapen), de wetenschapschick, de jonge nerd, veel te coole babe), maar dat mag de pret niet drukken. Mmm, zie nu dat het toch weer onderdeel is van een trilogie (en van nog een vervolg waarin alles anders gebeurt...geinig.) Nou ja, wie weet, wie weet.

is er nou nooit een sci-fi schrijver die z'n punt maakt zonder 'n trilogie, pre-trilogie en coda-kwintet maakt ;)

De keerzijde van succes...
Na een briljant debuut moeten ze gaan bloemschikken.

Philip José Farmer - To Your Scattered Bodies Go
Absolute SF-klassieker van de dit jaar overleden auteur, als ik me goed herinner ook verantwoordelijk voor een van de eerste SF boeken die ik als tiener echt gaaf vond (over een NY in de toekomst, met standbeeld van Woody Allen, waar iedereen vanwege overbevolking maar een dag van de week mag leven.) Maar goed, deze uit 1971 wilde ik al jaren lezen en maakt zijn faam wel waar. Kort gezegd, iedereen die ooit geleefd heeft wordt op een dag wakker in een wereld waar een schijnbaar oneindige rivier door heen loopt, de hoofdpersoon Richard Burton (een ontdekkingsreiziger en homo universalis uit de 19e eeuw) gaat natuurlijk op zoek naar het begin/einde en verzeilt in allerlei plezante avonturen. Leest als een trein maarrrrr, Ludo let op, natuurlijk deel 1 van een serie van 5. :) Op zich wel zo geschreven dat je door moet lezen, maar ik twijfel of ik het mysterie (voorlopig) met rust laat.

vreemd.. die Farmer is nooit verfilmd ("beroepsdeformatie" hiero) :)

Ja, ik zat al te denken "zit toch een goede film in"...komt nog wel.

Ik heb de mosterd niet van Matthijs Vermeulen, Jair. We putten uit dezelfde bron. Maar mooi dat hij je te pakken heeft. Weinig auteurs zijn talig en bezeten genoeg om over muziek te kunnen schrijven. Hij wel. Dat vuur - het lijkt in bijna iedereen gedoofd - is me heilig. BvP

Joanna Russ - The Female Man
Ja, zo schrijven ze ze niet meer! :) Uit 1975 toen Russ op het toppunt van haar roem was (The Female Man werd natuurlijk gewoon meteen in het Nederlands vertaald, nu is ze bijna vergeten). Typisch zo'n boek waar ik weer in het is-dit-te-onconventioneel/goed-om-nog-SF-te-zijn vraagstuk terecht dreig te komen, waar ik helemaal niet in geloof. Grrr. Vrij uniek is het in ieder geval, Burroughs kan misschien nog net als baken worden aangewezen. Kort samengevat: met de theorie over parallelle universa achter de hand (was dat toen net nieuw?) laat Russ vier vrouwen (waaronder zijzelf) uit verschillende tijden bij elkaar komen, de rest is compromisloos feminisme. Prachtig geschreven, beklemmend en zonder zoiets als conventioneel plot (en toch leest het als een tierelier, maar een filmversie is daarmee gelukkig uitgesloten.) De laatste bladzijde waarin Russ haar eigen boek toespreekt is even ontroerend als briljant.

Ballard 1930-2009

Zat er helaas al een tijd aan te komen.
Man, het is alsof mijn coole stiefvader is overleden.

*had alvast deze draad gisterenavond op Ballard doorspit om te weten wat ie hiervan moest vinden*

;)

Bruce Chatwin - Utz

Amusant beschrijft Chatwin de handel en wandel van een obsessieve kunstverzamelaar, met als setting Praag in de jaren '70 en '80. Scherp als altijd, in nog geen 100 pagina's. Bijzonder is een running gag tussen auteur en personages over de gezichtskenmerken van de hoofdpersoon: wel of geen snor?

Cees Nooteboom - 's Nachts Komen De Vossen

De meest recente verhalenbundel van Nooteboom die gaat handelt over verlies en dood zonder al te zwaar te worden. En dat is heel erg knap.

Cees Nooteboom - Verleden als Eigenschap

Verzamelbundel met columns uit de periode 1961-68, bijna 600 pagina's dik met een zeer kleine letter. Nooteboom reisde de wereld rond en bracht dagelijks verslag uit van belangrijk en minder belangrijk (wereld)nieuws. E.e.a. is af en toe behoorlijk gedateerd, maar het geeft wel een inzicht van hoe zijn rol als schrijver alsmede zijn stijl is veranderd door de jaren heen: een scherpere blik, maar veel minder commentator op de waan van de dag.

Rudy Kousbroek - Morgen Spelen Wij Verder
Voor een bepaalde generatie is Kousbroek meer dan een lijstduwer van de Partij voor de Dieren, kreeg van mijn schoonouders dan ook deze bundel met essays van de ooit waarschijnlijk heel populaire schrijver/polemist/essayist (ik kende hem vooral als de man die Barthes in Nederland introduceerde.) Begon er met koudwatervrees aan maar zowaar heel erg leesbaar, nu nog. Intrigerende hak-op-de-tak manier van schrijven, hij begint ergens, blijkt het stuk toch heel ergens anders over te gaan, en komt toch meestal terug bij waar hij begon. 'Inventaris' is trouwens een sleuteltekst van het Subjectivisme. ;) Titelstuk is heel mooie impressie van zijn jeugd in Indonesië (waarin je meteen dat lijstduwerschap naar kan herleiden.)

Alfred Bester - Demolition Man
Nee, niet het boek van de heel sympathieke Sly film uit de mid-90s. Ik houd eigenlijk niet zo van telepaten maar dit is een redelijke geslaagde gooi naar het idee van een samenleving waar moord niet meer mogelijk is vanwege een gilde van telepaten dat een oogje in het zeil houden. Is er toch iemand die het voor elkaar krijgt (dankzij het slimme gebruik van een hilarische schedelklever: kat en muis is het gevolg. Je denkt dat het een standaard thriller-in-SF-vorm is maar iets te vroeg wordt de zaak niet geklaard. Of wat er na volgt helemaal geslaagd is ben ik niet over uit. Philip K. Dick heeft er iig goed naar gekeken en het allemaal nog veel grimmiger en beklemmender nagedaan. Leest als een trein maar The Stars My Destination (zie hierboven) is duidelijk zijn meesterwerk (wát een boek is dat, ik zeg het nog maar een keer. :)

@OMC. Ik ben wel benieuwd naar de correspondentie tussen WF Hermans en Kousbroek, die binnenkort verschijnt.

Voor een bepaalde generatie is Kousbroek meer dan een lijstduwer van de Partij voor de Dieren

ja mijn pa heeft ook minstens 7 van die Kousbroek-boeken in de kast staan.

Annelys de Vet, Subjective atlas of Palestine. Dit prachtig vormgegeven boekje had op mij hetzelfde effect als Persepolis: alsof alle domme newsblurb ineens met kracht uit je hoofd wordt geblazen en je jezelf ineens weer realiseert dat 'daar' mensen wonen, geen abstracties ten nutte van polderpolitiek gebral.
A.L. Snijders, Belangrijk is dat ik niet aan lezers denk. Niet voor niks vormgegeven als een bijbel: de ZKV's moet je echt met mate proeven, jezelf verbieden om door te lezen. Dan komen ze het beste tot hun recht. Als je doorleest gaat de stijl erg vervelen.
Frank Westerman, De Graanrepubliek. Westerman geeft de Noordoostpolder de grandeur van Lord of the Rings domeinen. Goed om weer eens te lezen dat Sicco Mansholt waarschijnlijk toch echt een van de meest invloedrijke Nederlanders in onze geschiedenis is geweest, in termen van impact in landschappelijke inrichting. Jaloersmakend hoe Westerman zijn verhaal literaire dimensies weet te verschaffen. Van alles wat ik van hem tot nu toe las is dit het meest gedisciplineerd geschreven, en een Westerman die zichzelf weet te beheersen is nog indrukwekkender dan een Westerman die zichzelf Araratsgewijs verliest.

Ik moest ook meteen aan Omar denken toen ik las van Ballard overlijden. Had nooit iets van de man gelezen, maar de Guardian publiceerde zaterdag een kort verhaal van hem -zijn laatste- en dat verraste me aangenaam. Maar het in memoriam dat Martin Amis schreef deed suggereren dat het verder weinig representatief voor 's mans genre is.

De Graanrepubliek is erg fijn ja en ik denk dat ik het met je eens ben dat dit, net als Ingenieurs van de Ziel trouwens, wellicht beter is dan die twee nieuwere, populairdere, boeken van hem.

Niet veel gelezen de laatste tijd, weinig proza althans, maar ook lang niet hier gepost dus het lijkt toch wel wat.

J.M. Coetzee - Life & Times of Michael K.
Coetzees doorbraakroman. Over een eenvoudige, intellectueel weinig begaafde man die het allemaal niet zo snapt. In het bijzonder dat er in Zuid-Afrika net een burgeroorlog is uitgebroken en dat men hem steeds oppakt wegens landlopen of op verdenking van sabotage. Buitengewoon intens proza, dat na ruim een maand nog steeds nadreunt. Raar dat ze bijna twintig jaar gewacht hebben met die Nobelprijs.

Colm Toíbín - The Story of the Night
Over een Argentijn van Engelse afkomst tijdens de Falklandoorlog en de eerste jaren van de democratie daarna. Over politiek, vrienden en vriendjespolitiek; over curroptie en heulen met de CIA wier invloed groot is, maar wier bedoelingen vaag zijn. Ook veel sex. En de hoofdpersoon is ook nog eens extra homoseksueel, dus dat geeft aanleiding tot nog een paar verhaallijnen. Aardig boek maar gaat te lang door om dan zomaar opeens op te houden.

Steven Chbosky - The Perks of Being a Wallflower
Zo'n boek dat je doet denken: shit, waarom las ik dit niet toen ik 17 was? (Antwoord: het kwam pas vier jaar later uit.) Over een sociaal onhandige jongen die het allemaal niet zo snapt. Erg herkenbaar daarom, zij het dat ik nooit op zulke 'coole' feestjes kwam en bovendien wat harder mijn best deed om normaal over te komen. (Met overigens een averechts effect.) Leest prettig weg. Beetje matig einde alleen.

Maar verder vooral veel poëzie gelezen -prachtig overzicht van twintigse eeuwse Engelstalig poëzie gekocht- en naar podcasts geluisterd. Soms ook over boeken (zowel fictie als non-fictie).

@ Jaïr: Noordoostpolder?!?

lol: ik bedoelde natuurlijk het noordoostelijkste nederland, tevens polder, doch niet de noordoostpolder.

Vladimir Nabokov - Pale Fire
Wilde ik al jaren lezen, maar ik was vergeten waarom. Gelukkig maar want zo was de verrassing/leeservaring des te leuker. Dacht eerst "dit wordt gortdroog eksperimenteel", want op het eerste gezicht bestaat het boek uit een introductie, een gedicht en commentaar op dat gedicht maar het werkt zowaar met een beetje ongeloofwaardig lange noten als commentaar. Het zit ook wel slim in elkaar: de laatste zin van de introductie denk je "mmm, rare opmerking" en al snel als je het commentaar leest op het gedicht "wat een ontzettend mafkees die dit schrijft." Wilde meteen naar Wikipedia grijpen maar gelukkig heb ik dat weten te vermijden. De Grote Wending zie je overigens al halverwege aankomen. Afijn, erg origineel, hebben we daarna 40 jaar postmoderne literatuur aan te danken, dat dan weer wel. Mijn derde Nabokov en het valt me weer op dat het een hele geile schrijver is, maar wel heel subtiel in zijn geilheid.

had ik al wat gezegd over die nieuwe van Dimitri Verhulst, Godverdomse Dagen op een Godverdomse bol, of whatever. Heeft net een dure prijs gewonnen (Libris ofzo) onlangs gelezen, en het is een grap. minder dan schoolkrant-niveau. Een man met talent als Verhulst schrijft zoiets letterlijk in een dag. Stilistisch nog wel aardig, maar extreem vermoeiend en saai. (Hij zet zich aan een hervertelling van "de mens") Ik raakte benieuwd wat ie dan met de moderne tijd zou doen, maar hij kapt ermee na de Tweede Wereldoorlog.. pff.

Over Nabokov en geil gesproken: in november komt The Original of Laura uit. Nabokov wilde het zelf niet uitgegeven hebben, zijn vrouw kon het niet over haar hart verkrijgen het manuscript te vernietigen, en zoon Dmitri maakt een uitgave nu toch mogelijk. Mét fascimiles van de 138 handgeschreven indexkaartjes die Nabokov gebruikte (dat is het 'geile' aspect aan deze uitgave :) ).

*Machines en Emoties - briefwisseling tussen Rudy Kousbroek, WF Hermans en Ethel Portnoy

Hermans en Kousbroek waren aan elkaar gewaagd (zelfde interesses en allebei gewaardeerde publicisten), maar natuurlijk liep e.e.a. weer fout af (en het zou daarna ook niet meer goedkomen). Dat is jammer, want met name de eerste helft van de briefwisseling is erg mooi en openhartig (ook door de brieven van Portnoy aan Hermans), vooral wanneer blijkt dat Kousbroek en Hermans gelijk op gaan wat betreft filosofische kwesties. Ook de coureursavonturen van Hermans zijn de moeite waard en ook weten we nu waarom hij o.a. graag naar Londen ging ('want ik wil snuif'). Het boek besluit met een kort interview met Kousbroek, die e.e.a. toelicht.

*De Zwaardvis - Hugo Claus

Volgens NRC het beste boekenweekgeschenk. Broeierige thriller waar pas op de laatste pagina blijkt wat er nou echt is gebeurd.

*Het Labyrint der Eenzaamheid - Octavio Paz

Paz levert kritiek op de identiteit en wordingsgeschiedenis van Mexico. Vlot geschreven maar hondsmoeilijk, al was het maar omdat 'ie de keus voor bepaalde staatsvormen verklaart aan de hand van filosofische stromingen. Da's achteraf natuurlijk makkelijk praten (en er is sinds de jaren '50 nogal wat veranderd in de wereld natuurlijk, dus heel erg actueel is het ook niet).

*De Ridder is Gestorven - Cees Nooteboom

Het meest vreemde boek van Nooteboom. Een niet nader genoemde schrijver maakt de memoires van een andere schrijver af. Oftewel: veel gegoochel met vertelperspectieven, persoonsveranderingen etc. Daaronder ligt een soort van reisverslag door Spanje waar de eenzaamheid vanaf straalt. De sfeer van het boek doet denken aan Hemingway's 'For Whom The Bel Toll'. Nooteboom zou na dit boek tot 'Rituelen' geen roman meer schrijven.'De Ridder is Gestorven' is een soort grafschrift aan de literatuur, Nooteboom ligt hier duidelijk overhoopt met literaire conventies (begin-eind, protagonist, vertelperspectief, plot), maar het levert wel boeiende literatuur op.

*De Zwarte Heuvel - Bruce Chatwin

Chatwin beschrijft in 250 pagina's de levenswandel van twee tweelingbroers in het 19e en 20e eeuwse Engeland. De samenleving verandert in rap tempo en de twee wereldvreemde broers doen hun best er wat van te maken. Ze kunnen niet met en zonder elkaar leven(typische Chatwin-tragiek) en verlaten hun stek niet (in tegenstelling tot globetrotter Chatwin). Het klinkt allemaal saai, maar Chatwin maakte er weer wat moois van, mede door zijn ijzerscherpe observaties.

Het meest vreemde boek van Nooteboom. Een niet nader genoemde schrijver maakt de memoires van een andere schrijver af.

klinkt Austeriaans.

klopt, het is net 'New York Trilogy'. Maar dat gegoochel van Nooteboom zie je duidelijker bij iemand als Umberto Eco in boek als 'Het Eiland van de Vorige Dag'. In 'Baudolino' zit geloof ik een verteller die de hele boel bij elkaar liegt, da's weer een andere variatie op het thema (Eco verzint een verhaal over een niet-bestaand historisch figuur dat een verhaal liegt, enz.).

Weer eens een selectie uit het gelezene. Ballard staat nog in de planning, wel een aantal andere dode schrijvers gelezen...

Tom Rob Smith - Child 44
Licht gehypte literaire thriller die ik op het station kocht. Beter geslaagd als roman (met het schetsen van de benauwde sfeer en Oostblokparijktijken) dan als spannende thriller.

Dave Eggers et al - The best American non-required reading 2007
Briljante bundel essays/verhalen/toespraken/allegaartjes. Het begint al goed met een voorwoord van Sufjan Stevens en allerlei gekke lijstjes (Best American Names of Horses Expected to Have Undistinguished Careers). Daarna een mooi verhaal van een reporter van middelbare leeftijd die naar een Gothic Fest gestuurd wordt. Verder goede korte verhalen van bijvoorbeeld Miranda July en een briljante speech van Conan O'Brien. Eigenlijk heb ik vooral spijt dat ik niet de bundels uit de andere jaren ook gelijk heb gekocht. Nuja, ik ga ze maar via internet bestellen.

Zadie Smith et al - The book of other people
Ook een heel fijne bundel, allerlei schrijvers kregen de opdracht om in een paar bladzijden een personage neer te zetten. Leuk dat net als in de vorige bundel ook comic tekenaars meedoen. En weer een goed verhaal van Miranda July (nu niet weer allemaal gelijk heel de tijd over haar film gaan praten, ze schrijft ook verhalen hoor.)

Junot Diaz - The Brief Wondrous Life of Oscar Wao -
Deze roman over Dominicaanse getto-nerd Oscar won vorig jaar de Pullitzer. Ik las hem in Santo Domingo en kreeg het idee dat ik iets meer van het land begreep. Mooi verhaal, goed geschreven en veel over de geschiedenis van de Dominicaanse republiek.

John Updike - Rabbit, Run
Grote dode schrijver die van harte werd aanbevolen door Sylvia Witteman, dus ik begon enthousiast. Maar ik kan niets met dit soort boeken. De stijl is prachtig en Updike schetst een mooi tijdsbeeld, maar ik vond de hoofdpersoon zo'n lamzak dat ik me alleen maar zat te verbijten. Ik vermoed dat velen van jullie het boek juist wel zullen waarderen.

Martin Bril - De kleine keizer
Wat sneu eigenlijk, dat je pas boeken van iemand gaat lezen als hij dood is. Ik vond De kleine keizer, een verslag Brils passie voor Napoleon, heel aardig. Het was voor de Napoleon-leken soms wat verwarrend, maar er stond vaak genoeg iets raaks dat voor alle mensen (lees: mannen) geldt om door te lezen.

Elizabeth Hay - A student of the weather
Vreemd, mooi, traag boek over twee zussen en een bezoeker die hun levens verandert. Een vriendin had het me aangeraden en het leek me eigenlijk niets, maar ik vond het erg intrigerend.

Herman Koch - Het diner
Tja, waarom is dit zo'n hype? Oer-Hollandse plot, ik zag de toneelversie met veel geschreeuw al voor me. Best grappig allemaal, maar niet meer dan dat.

Diep onder de indruk van Hafid Bouazza's De Spotvogel. Bouazza poetst ons polderbargoens op tot het blinkt, diept vergeten prachtexemplaren uit de diepst gelegen gewelven van ons Nederdiets accent op, verzint met ganzeverende tred de prachtigste metaforen voor zintuigelijke genoegens, en wist ondertussen alle grenzen tussen literatuur en dichtkunst uit met de sympathieke arrogantie van de ware grootmeester.
De dichtkunst is in het algemeen aan mij verloren gegaan, ik raak vaak kriegel van die veronderstelde concentratiedwang op de vierkante milimeter, en de daarmee te vaak samenhangende ponteneur, maar Bouazza's zinnen zijn zo ontstellend mooi dat ik mijzelf regelmatig betrapte op geprevel, even proeven of het echt zo mooi is als het op papier oogt. De schijn bedriegt hier niet..
Het vergt waarschijnlijk een outsiders blik om de Nederlandse taal zodanig up te graden dat allerlei onvermoede finesses ineens ook in onze taal verborgen blijken te zitten. Links, rechts en overdwars haalt Bouazza menig Nederlands-geboortige schrijver in, terwijl de stijl nooit de plot van deze novelle overwoekert, die twee zijn in volmaakte balans. Barok is hier ook echt het verkeerde woord, ik denk eerder aan een vergeten vorm van natuurlyriek. Die plot komt overigens daardoor des te harder aan; niet in het minst omdat Hafid mededogen voor zijn dramatis personae koestert (niet in de laatste plaats: zichzelf).

Verder bestond dit weekend uit De laatste dagen van Emma Blank en Radio Days. Van Warmerdams laatste voelt alsof langzaam -maar met tergende precisie en groot vakmanschap- je nagels met wortel en al uit vingers en tenen worden getrokken - en het 'strandbeeld' (om een spoiler te voorkomen hou ik het hierbij) blijft me zelfs in mijn dromen bestoken, zo geniaal naargeestig. Je kan niet anders dan denken: zo sadistisch is de mens.

Woody Allens Radio Days (1987) keek ik ter inspiratie op de kwestie radio als medium (en om mezelf op te lappen na Van Warmerdam). Voor dit laatste blijkt het tezeer een oefening in nostalgie: een podcast is per definitie geen radio, different times, different media. Maar om een heel andere reden werd ik door deze film aangenaam geraakt: als individualist kreeg ik ineens latente familiegevoelens, verlangen naar een nestgeur die ik nooit zo heb mogen ervaren. Schitterend hoe Allen in de voiceover ook alle controle en overzicht houdt: dit stijlmiddel past hij zelfs buitengewoon onevenwichtig toe, maar dat dondert niks (hij begint met veel voiceovers, aan het einde van de film doet-ie dat nauwelijks meer): hier zijn wat goeie sterke verhalen, you'd better sit down and listen. Heerlijke oude jazz en een erg leuke cameo, voor de latin aficionados (Tito Puente als leider van het latin ensemble!).
Dianne Wiest als archetypische single auntie is overigens om werkelijk smoorverliefd op te worden, wat trouwens ook voor de hele film als zodanig geldt.

Uiteindelijk ook nog eens wat verder geraakt in een aloude bewoner van mijn nachtkastje: Zhuang Zi - de volledige geschriften, het grote klassieke boek van het taoisme, vertaald en toegelicht door Kristofer Schipper. Verre van zweverig of mystiek. Sharp as a knife, stinging like a bee. Een wereldbeschouwing die oefent tot zelfspot en het betwijfelen van ieder hierarchisch denken - het moet niet gekker worden. De wijsheid ligt in het oosten, zelfs Schopenhauer wist het al. Aanrader!

Zhuang Zi! Mijn nieuwe held! De schedel langs de weg: "hoe weet je dat het erg is om dood te zijn?" etc.
Ik wil die nieuwe uitgave ook al een tijd aanschaffen.

8) Er schijnt in dezelfde serie (Uitgeverij Augustus) ook weer een nieuw deel met oudchinese relativering verschenen te zijn..

Houazza als discussiepunt: ik merk dat ik de laatste jaren steeds meer stijl ben gaan waarderen, zie dat zelfs steeds meer als de essentie van literatuur (want het staat immers op papier, de kunstvorm is het zo mooi mogelijk op schrift te stellen). 'Verliteratuurde zinnen' is een pejoratieve term, maar dat vind ik eigenlijk steeds vreemder; juist de niet natuurlijke dialoog zie ik als literatuur, niet dat je dat moet nastreven, maar juist de stylering (het 'gekunstelde') spreekt mij -bij een vaardig auteur- steeds meer aan. Zo ben ik de laatste jaren Maarten 't Hart (die ik ooit niet las op grond van een vooroordeel) enorm gaan waarderen. Terwijl ik steeds minder onder de indruk ben van een ingenieuze, witty plot. Vaak vind ik die ook te filmisch, dat je de contouren van het Hollywoodscenario er al doorheen ziet schemeren (bij Martin Amis bijvoorbeeld, veel te intelligent en filmisch). Filmisch schrijven komt me meer en meer voor als disciplineverwarring (net als andersom trouwens: films waarin uitbundig gesproken, geadstrueerd en geargumenteerd dient te worden met taal schijnen mij voor als mislukt).

Hoe denkt men hierover?

@Jair
het is inderdaad zo dat menig hedendaagse auteur een roman als verkapt filmscenario uitbrengt, dus ja, filmisch schrijven geldt voor mij ook als disciplineverwarring (Koch! ik geloof dat 't verfilmd wordt. Zie ook Kluun). Films met voice-over vind zwaar irritant, alsof er even een voorlezer komt die de kijker bijpraat over wat er in de film geskipt wordt of uitleg behoeft (alhoewel, een film als 'Dogville' was dan helemaal niet meer te pruimen geweest besef ik me nu. Of geldt dat als verfilmd toneel?). Literatuur kent wat mij betreft weer mogelijkheden of mogelijkheden om een verhaal uit te werken, die als vertaalslag naar film vaak onbevredigend uitpakken, zoals een 'monologue interieur' die een voice-over wordt of, cliché, iemand die een brief gaat zitten schrijven en die wordt voorgelezen met sentimentele stem.
@Ionica
bespaar je de teleurstelling van Miranda's boek. Ze heeft wel talent maar geen verhalen.

Niet anders dan in films en muziek (en andere kunstvormen dus): stijl maakt er juist kunst van. Die zgn. 'waarachtigheid' in het alledaagse ontgaat mij ook (ben alleen niet zo'n lezer, dus vandaar dat ik er wat bijsleur), of iig een waargenomen intrinsieke waarachtigheid. Veel van wat alledaags is is vooral gewoon alledaags en ook gewoon saai.

Dacht dat Kluun, iig volgens Verhoeven (toch?), onverfilmbaar was en dat n00b Arnie een poging gaat wagen niet gehinderd door enige ervaring.

Goede vraag Jair! Vroeger gaf ik helemaal niets om stijl, nu weet ik het niet meer zo goed. Ik heb in elk geval weinig met schrijvers die heel beeldend schrijven en een witty plot is soms wat vermoeiend. Maar alleen stijl is ook niet genoeg, er moet wel een idee in zitten. Het mooiste zijn volgens mij boeken die iets zeggen over hoe dingen zijn, zonder dat ze expliciet zeggen hoe dingen zijn. Het fijnste aan literatuur vind ik dat je op een natuurlijke manier in iemands gedachten kunt kijken, wat zoals Erik al zegt in films moeilijker is.

ps Dat boek van Miranda sla ik dan maar over...

tja films zijn ook vaak een interpretatie van een boek door een regisseur. Dat was toch even wennen toen ik 'De Avonden' zag NA het boek gelezen te hebben. 'Zeg, die Reve was toch homo?' dacht ik nog toen ik al die vrouwenfantasieen verbeeld zag. Als je iets met je ogen op het scherm ziet is 't ook meteen zo definitief, bij een boek niet.

Arnie gaat idd Kluun verfilmen, zonder ervaring. wat zou dat trouwens opleveren voor een auteur, filmrechten? Menig auteur is met het oog op weer een cinematografische mislukking bezweken voor het geld. En dan achteraf klagen dat het resultaat tegenvalt.

Dat klagen houdt je als schrijver natuurlijk geloofwaardig :)

Worden de rechten niet vaak verkocht voor een basisbedrag + een deel van de opbrengst?

ligt eraan hoe je onderhandelt lijkt me ;) een onbekende schrijver zal wel voor een vast bedrag gaan wat ie meteen in 't handje krijgt, Kluun is slim genoeg om in de opbrengst te willen delen. (wat een gokje is natuurlijk, maar een flop lijkt me hier uitgesloten)

voice-overs in films zijn alleen leuk als ze grappen en geinen en the fourth wall doorbreken (Ricci in The Opposite of Sex b.v.)

Terugkomend op Jaïrs vraag. Dat filmisch schrijven is denk ik vooral onbewust (en dan heb ik het niet over je Grishams enzo). Dat is de vermenging van manieren van vertellen die steeds meer zal uitslaan naar het filmnarratief (hoe vaak hoor je tegenwoordig dat David Lynch een grote invloed is?) Vraag me af of er niet een omdraaiing heeft plaatsgevonden, waar vroeger films juist een literaire waarde wilden nastreven. Levert dat goede of slechte literatuur op? Dat kan ik lastig beoordelen, lees vrijwel nooit nieuwe literatuur, van mijn drie favorieten leek Ballard wel erg filmisch, maar ik denk dat hij eigenlijk veel meer visueel ingesteld was (en zijn boeken zijn lastiger te verfilmen dan je zou verwachten), vreemd genoeg zijn DeLillo en Pynchon ook nooit verfilmd. Ben nu bezig met het derde deel van Op Zoek Naar De Verloren Tijd en dan bekruipt stiekem het gevoel dat de roman in die periode van Flaubert tot Mann wel op de top van zijn kunnen was en dat het eigenlijk weinig nut heeft om nog op die manier te schrijven gewoonweg omdat het niet zo goed kan worden (het is geen tijdloze techniek, zoals je nu ook niet meer liedjes gaat schrijven in Middeleeuwse stijl en gitaarsolo's in 70s progstijl toch nooit hetzelfde klinken als die echte-echte solo's uit 1972).
(zo even uit de losse pols hoor.)

@OMC, uit nieuwsgierigheid, bedoel je met dat laatste te zeggen dat Proust niet aan Flaubert en Mann kan tippen, of dat je in Proust's schrijven een soort post-moderniteit, een départ ziet van wat zijn tijdgenoten deden? Dat kan ik niet recht opmaken.

Daarnaast denk ik overigens dat goede en slechte literatuur van alle tijden zijn, ongeacht de filmische periode die daaraan parallel loopt. Wij kennen van vervlogen literaire tijden alleen de 'goede', de 'slechte' niet. Qua tempo ben ik het zeker met je eens dat films vroeger meer literatuur nastreefden. In veel huidige films ligt - voor mij - het tempo te hoog. Niet dat ik het niet kan volgen, maar ik wíl het soms gewoon even niet volgen. In literatuur vind ik die adempauzes wel - ook in sommige literatuur van nu (al is het dan vaak meer fantasie of absurditeit, een 'van de rails af schieten', dan daadwerkelijke traagheid). Al lees ook ik vooral 'oudere' literatuur.

Ik denk dat David Lynch niet vaak als inspiratie genoemd wordt omdat Lynch zelf al zó gebrandmerkt is als 'weird', dat het een label is waar niemand nog iets aan heeft. Een beginnend filmmaker zeer zeker niet. Het plaatst je teveel in een hoek. Daar kan Lynch zelf niets aan doen, en het maakt goede films in Lynch's traditie niet minder goed. Maar toch... Als inspiratie The Beatles noemen, of Bach, heeft ook geen enkel effect meer tegenwoordig, het zijn dooddoeners (geworden). Terwijl je van The Beatles en van Bach veel kunt zeggen, maar dat ze onbeduidend of 'slecht' waren toch niet.

@Gerard. Nee, Proust wat mij betreft >>> beide, toch niet misselijke, schrijvers, maar op een of andere manier zie ik Mann altijd iets later dan Proust (valt op zich wel mee), was meer als afbakening van een periode bedoeld (met Proust er ergens tussen in.)

En ik bedoelde juist dat Lynch wel vaak als inspiratie wordt genoemd. :) (niet zozeer door filmers maar juist door schrijvers en muzikanten, man als ik een euro had gekregen voor elke promotekst waat Lynch als inspiratiebron wordt genoemd...) Dan wel zelden om zijn manier van vertellen maar ik denk meer vanwege zijn duisternis. Overigens was Bach net na zijn dood al bijna vergeten (dat kan je nu bijna niet meer voorstellen.)

Roberto Bolano - De Wilde Detectives

Het is op zijn zachts gezegd een zeer originele roman. Het verhaal van de wilde detectives wordt verteld aan de hand van herinneringen die anderen aan hen hebben en speelt zich af in Mexico en Europa over een tijdspanne van twintig jaar. Het gaat over 2 Latijns-Amerikaanse dichters die nauwelijks publiceren en feitelijk drugsdealers/dagloners/klaplopers zijn op zoek naar een verdwenen dichteres. Eigenlijk zijn ze vooral op de vlucht voor de pooier van het meisje dat ze aan hem helpen te ontsnappen uit Mexico-City.

Door de stijlkeuze is dit een roman geworden om in te verdwalen. 300 pagina's had ik nodig om gegrepen te raken door het verhaal, maar toen was ik ook echt gegrepen.

300 pagina's had ik nodig om gegrepen te raken door het verhaal, maar toen was ik ook echt gegrepen

ik vond t eerste deel juist lekker weglezen, toen zakte het tempo ineens in. daar moest ik even aan wennen, en aan de vertelwijze.

Arnie gaat idd Kluun verfilmen, zonder ervaring. wat zou dat trouwens opleveren voor een auteur, filmrechten? Menig auteur is met het oog op weer een cinematografische mislukking bezweken voor het geld. En dan achteraf klagen dat het resultaat tegenvalt.

Beetje late reactie maar:
Kluun schreef toch ook boeken zonder ervaring...los van het feit dat ik Arnie niet veel toedicht (op wat nare dingen na dan)

@Monique...moet je gewoon ook eens tegen een Christen zeggen over de Bijbel: het duurde echt 300 pagina's voor ik er in kwam, maar toen greep het boek me ook echt. Tjonge, wat een verhaal zeg!

Ernest Hemingway - For Whom The Bell Tolls
Spanje ten tijde van de burgeroorlog. Een groep partizanen onder leiding van een Amerikaan heeft een missie te voltooien, maar dat is slechts de achtergrond voor wat er op komst is. De spanning is bijna 500 pagina's voelbaar en met name het uitgebreide ooggetuigenverslag van de gebeurtenissen in een door de oorlog verscheurd dorp komt hard aan. Ik ben benieuwd naar de korte verhalen van Hemingway.

Bruce Chatwin - Wat doe ik hier
Chatwin's boeken verschijnen dit jaar weer in herdruk en dat is goed nieuws. Dit is het laatste boek dat Chatwin voor hij stierf aan AIDS (door Chatwin aangeduid als een zeldzame Chinese beenmergaandoening). Het is een verzameling eerder gepubliceerde korte verhalen, voornamelijk ontmoetingen met bijzondere mensen. Zo ontmoet hij Klaus Kinski op de set bij Werner Herzog die een boek van Chatwin verfilmt, en waar alles in het honderd loopt. In Afrika wordt hij het slachtoffer van een militaire coup en wordt net niet vermoord. In de Himalaya zoekt hij naar Yeti-sporen en doet zelf een duit in het zakje wat betreft mythologie-vorming (het was bekend dat Chatwin de waarheid geweld aandeed als hem dat uitkwam). Hij observeert een door wolven opgevoed kind in India, bezoekt een bidonville in Marseille dat bevolkt wordt door Algerijen en schrijft een scherpe analyse over de sociale en politieke verhoudingen tussen Frankrijk en Algerije. Het mooist is een interview met Andre Malraux (een frans schrijver en politicus), journalistiek van de bovenste plank. De stijl is gortdroog, de verhalen onvergetelijk.